آئيننامه كار با سموم دفع آفات ابلاغ شد
فصل اول: تعاريف
آفات:
به كليه عوامل خسارتزاي زنده از قبيل جانوران زيانآور، عوامل بيماريزا و علفهاي هرز گفته ميشود كه در مزارع، باغات، كارگاههاي پرورش دام و طيور، آبزيان، انبارها و اماكن مربوط به كشاورزي، خانگي و ساير كارگاهها به طور مستقيم يا غيرمستقيم موجب نابودي و يا خسارت به محصولات و فرآوردهها شده و ايجاد خسارتهاي اقتصادي يا بهداشتي ميكنند.
سموم دفع آفات:
هرگونه ماده شيميايي معدني يا آلي و غيره است كه براي پيشگيري، نابودسازي و يا كنترل ناقلين بيماري انساني و يا حيواني گونههاي ناخواسته نباتات يا حيوانات ايجادكننده خسارت به عرصههاي طبيعي، توليد، فراوري، انبارداري، حمل و نقل محصولات كشاورزي و يا جهت مبارزه با حشرات و آفات داخل يا روي پوست و پشم بدن حيوانات مورد استفاده قرار ميگيرد.
انبار سموم:
به محلي سرپوشيده و محصور گفته ميشود كه انواع سموم به صورت جامد، مايع و يا گاز در آن با رعايت كامل اصول ايمني و حفاظتي نگهداري ميشود.
درجه سميت:
سميت بسياري از سموم با شاخص دز كشنده1 50LD بيان ميشود.
50LD مقدار ماده سمي است كه اگر از يك راه مشخص و معين وارد بدن يك گونه حيوان آزمايشگاهي مشخص شود باعث مرگ 50 درصد از حيوانات مورد مطالعه ميگردد. اين مقدار كه بر حسب ميليگرم سم بر كيلوگرم وزن بدن حيوانات ذكر ميشود و معياري براي طبقهبندي سموم است در آزمايشگاه انجام شده و بايد نوع حيوان و راه ورود ماده به بدن را نيز مشخص نمود. هرچه مقدار 50LD كمتر باشد آن سم مهلكتر است.
ـ سمومي كه 50LD آنها كمتر از 200 ميليگرم در كيلوگرم باشد، سموم فوقالعاده سمي هستند.
ـ سمومي كه 50LD آنها بين 200 تا 2000 ميليگرم در كيلوگرم باشد، سموم با سميت متوسط هستند.
ـ سمومي كه 50LD آنها بين 2000 تا 3000 ميليگرم در كيلوگرم باشد، سموم با سميت ضعيف هستند.
ـ سمومي كه 50LD آنها بيش از 3000 ميليگرم در كيلوگرم باشد، سموم فاقد سميت حاد ميباشند.
مسموميت:
عبارت است از اختلالات موقتي يا دائمي فيزيولوژيك و بيوشيميك كه در نتيجه ورود سم به بدن از يك راه خاص يا راههاي مختلف بوجود ميآيد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- Lethal dose 50
دوره ابقاء سم يا دوره احتياط:
مدت زماني است كه طول ميكشد تا غلظت سم در محيط سمپاشي شده به حد قابل قبولي كاهش يافته و در طول اين مدت ورود به آن محدوده ممنوع است.
(دوره كارنس)1 :
حداقل زماني كه بين آخرين سمپاشي و برداشت محصول بايد رعايت نمود تا باقيمانده سم به حد مجاز برسد.
وسايل دفع آفات:
كليه تجـهيزات و وسايل و ماشينآلات، كه جهت كاربرد سموم مورد استفاده قرار ميگيرد.
عمل دفع آفات:
مجموعه عملياتي كه با رعايت اصول علمي براي كنترل آفات به كار برده ميشود كه در اين عمليات علاوه بر كنترل آفت بايستي سلامت محيط زيست، انسان، دام و حشرات مفيد را در نظر گرفت.
فصل دوم ـ الزامات عمومي:
ماده1ـ كارفرما مكلف است قبل از شروع عمليات دفع آفات آموزشهاي لازم را بهشرح زير به كارگران مربوطه ارائه نمايد:
درجه سميت، راههاي نفوذ تركيب فوق به بدن و خطرات آن، روش آماده كردن سم، روش استفاده و موارد ايمني كار با دستگاههاي سمپاش و تجهيزات جانبي آن، روشهاي صحيح سمپاشي و استفاده از وسايل حفاظت فردي، روشها و احتياطات لازم جهت باز كردن بستههاي سم تا انتهاي عمل سمپاشي، علائم مسموميت و اقدامات كمكهاي اوليه، دوره ابقاء سم، انبارداري، حمل و نقل، امحاء و ديگر موارد مرتبط.
ماده2ـ كارفرما مكلف است در صورت بروز مسموميت، اطلاعات لازم در مورد مشخصات سم مصرفي، علائم مسموميت و كمكهاي اوليه و پادزهر مندرج در برچسب ظروف محتوي سم را به پزشك معالج ارائه نمايد.
ماده3ـ كارفرما مكلف است نسبت به تأمين آب سالم و بهداشتي و به ميزان كافي به منظور شستشوي چشم و بدن كارگران سمپاش در شرايط اضطراري و پايان عمليات سمپاشي اقدام نمايد.
ماده4ـ مرز نواحي سمپاشي بايد با علائم هشداردهنده مشخص شده و ساكنان مناطق مسكوني اطراف نيز بايستي به نحو مناسب مطلع گردند.
ماده5 ـ كارفرما مكلف است نسبت به تأمين وسايل و تجهيزات كمكهاي اوليه متناسب با نوع سموم مورد مصرف اقدام نمايد.
ماده6 ـ در تمامي عمليات دفع آفات و محلهاي نگهداري و انبار سموم، خوردن، آشاميدن و استعمال دخانيات ممنوع ميباشد.
تبصره: قبل از شروع عمليات دفع آفات بايد اطمينان حاصل نمود كه در محل مربوطه، ماده غذايي و آب آشاميدني وجود نداشته باشد.
ماده7ـ كارگراني كه در تماس با سموم ميباشند به محض مشاهده علائم مسموميت در خود و يا هريك از كارگران، موظفند كارفرما يا نماينده وي را جهت انجام كمكهاي اوليه و تأمين معالجات پزشكي مطلع نمايد.
ماده8 ـ كارفرما مكلف است ميزان مصرف و نوع سم را حسب مورد با توجه بهدستورالعملهاي ارائه شده از جانب وزارت جهاد كشاورزي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در ظروف و بستهبنديهاي مناسب تهيه نمايد.
ماده9ـ كارفرما يا مسئولين ايمني بايد در طول مدت دفع آفات بر كليه عمليات مربوطه نظارت نمايد.
فصل سوم ـ انبار سموم:
ماده10ـ انبار سم بايد متناسب با نوع سم و مقدار آن و شرايط نگهداري باتوجه بهآب و هواي منطقه و حفظ سلامت محيط زيست باشد.
ماده11ـ انبار سم بايد خشك و خنك و قابل تهويه و دور از دسترس اطفال و حيوانات و اشخاص غيرمجاز و جدا از محل نگهداري مواد غذايي انسان و دام و بذر و ساير مواد كشاورزي باشد.
ماده12ـ طبقهبندي و چيدمان مواد در انبار سموم بايد به گونهاي باشد تا برچسبها و علائم هشداردهنده به وضوح قابل رويت باشند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- carens
ماده13ـ كنترل مستمر عوامل محيطي مانند دما، روشنايي و تهويه، رطوبت و نيز ظروف و بستهبنديها از نظر پارگي، شكستگي، سوراخشدگي و نشت و تراوش در انبارهاي سموم الزامي است.
ماده14ـ انبار سموم بايد داراي راههاي دسترسي مناسب جهت تردد خودروهاي امدادي در شرايط ويژه باشد.
ماده15ـ كف انبار سموم بايد داراي شيب مناسب به منظور شستشو و سهولت در خروج پسماندهاي ناشي از آن باشد.
ماده16ـ انبار سموم بايد مجهز به سيستم جمعآوري فاضلاب با زهكشي مناسب بوده تا از ورود ضايعات مواد به آبهاي سطحي و زيرزميني جلوگيري شود.
تبصره ـ زهكشي سيستم فاضلاب نبايد روباز باشد.
ماده17ـ انبار سموم بايد از مصالح غيرقابل اشتعال ساخته شده باشد.
ماده18ـ انبار سموم بايد مجهز به سيستم تهويه متناسب با حجم آن باشد.
ماده19ـ سيمكشي برق در انبار سموم بايد توكار و كليد و پريزها و روشنايي و ساير وسايل و تجهيزات الكتريكي مانند هواكش از نوع ضدجرقه باشد.
ماده20ـ لامپ روشنايي در انبار سموم بايد داراي حباب و حفاظ مناسب باشد و فاصله سموم تا چراغهاي روشنايي كمتر از يك متر نباشد.
ماده21ـ در انبارهاي سموم بايد از تابش مستقيم نور خورشيد به داخل آن جلوگيري به عمل آيد.
ماده22ـ انبار سموم بايد باتوجه به نوع سم و فضاي كارگاه به تجهيزات اعلام و اطفاء حريق مناسب مجهز باشد.
ماده23ـ تفكيك سموم در انبار بايد متناسب با خواص فيزيكي، شيميايي و درجه اشتعال و با رعايت ساير اصول انبارداري باشد.
ماده24ـ فواصل رديفها و ارتفاع بستهبندي در انبار سموم بايد براي عبور و مرور افراد و وسايل نقليه و همچنين عدم سرايت حريق به رديفهاي بعدي و جلوگيري از ريزش آنها مناسب باشد.
ماده25ـ استعمال دخانيات و ايجاد هرنوع شعله باز در انبار سم ممنوع است.
ماده26ـ نصب علائم خطر مناسب يا تابلو براي آگاهي دادن و رعايت احتياطات لازم روي درب انبار الزامي است.
ماده27ـ درهاي خروج اضطراري انبار سموم بايد به طور آشكار علامتگذاري شده و به سمت بيرون باز شوند.
ماده28ـ رعايت ساير اصول ايمني مربوط به انبار سموم مندرج در آئيننامههاي حفاظت و بهـداشت كار و ساير مقررات جـاري از جمله قـانون مديريت پسماند و آئيننامههاي اجرايي آن و قانون حفظ نباتات وزارت جهاد كشاورزي و ساير مقررات مربوطه الزامي است.
فصل چهارم ـ وسايل و تجهيزات دفع آفات:
ماده29ـ كارفرما مكلف است نسبت به تأمين كليه وسايل و تجهيزات دفع آفات و وسايل آمادهسازي سموم متناسب با حجم كار، نوع سم و روش دفع آفات اقدام نمايد.
ماده30ـ وسـايل و تجهيزات دفع آفات بايد كاملاً سـالم و ايمن و بـدون عيب بوده و در حين كار نيز مرتباً از طرف كارفرما يا مسـئولين ايمني مورد بازديد قرار گيرد و در صورت مشاهده بروز هرگونه عيب و نقص نسبت به رفع نقص يا تعويض وسيله معيوب اقدام گردد.
تبصره ـ رعايت كليه مقررات ايمني مطابق آئيننامههاي مصوب شوراي عالي حفاظت فني به ويژه آئيننامه ايمني ماشينها و ادوات كشاورزي و استانداردهاي موجود در خصوص وسايل و تجهيزات مربوطه الزامي است.
ماده31ـ سرويسها و بازديدهاي دورهاي وسايل و تجهيزات دفع آفات بايد از طرف كارفرما يا مسئولين ايمني مورد اجراء قرار گرفته و در پرونده مربوطه ثبت گردد.
ماده32ـ وسايل و تجهيزات دفع آفات بايد پس از پايان عمليات با آب كافي شسته شده تا آثاري از سم در دستگاه باقي نماند و بر اساس قانون مديريت پسماند، باقيمانده حاصل از عمليات شستشو معدوم گردد.
ماده33ـ كارگر دفع آفات موظف است به محض بروز هرگونه نقص يا خرابي در هريك از وسايل آماده كردن سم، ماشينآلات، تجهيزات و يا وسايل و لوازم حفاظت فردي فوراً مراتب را به كارفرما يا مسئولين ايمني اطلاع دهد.
فصل پنجم ـ آماده كردن و جابجايي سم:
ماده34ـ رانندگان وسايل نقليه حمل سموم بايد آموزشهاي موردنياز را ديده باشند.
ماده35ـ هنگام آماده كردن سم (اختلاط سم) بايد غلظت توصيه شده روي برچسب به طور دقيق رعايت شود.
ماده36ـ عـمل جابجايي سـم از يـك ظـرف به ظـرف ديگـر بايد توسـط كارگـران آمـوزش ديده و با رعـايت اصـول ايمني انجـام گيرد تـا مانع تـراوش سم به اطراف گردد.
ماده37ـ انتقال سم از مخازن بزرگ به مخازن ديگر بايد توسط شير تخليه و يا تلمبه انجام گيرد.
ماده38ـ حـمل ظروف محتوي سم در داخـل وسيله نقليه يا كابيـن تراكتور ممنوع است.
ماده39ـ براي حمل و نقل و جابجايي ظروف و بستههاي حجيم و سنگين محتوي سموم بايد از وسايل مكانيكي مناسب استفاده شود.
ماده40ـ نگهداري و حمل سموم دفع آفات، همراه با مواد غذايي، نهادههاي دامي و توليدات كشاورزي در كنار يكديگر ممنوع ميباشد.
ماده41ـ سمـوم را نبايد در ظروف متفـرقه مانند بـطري آب يا نوشابه ريخته و جابهجا نمود.
فصل ششم ـ دفع ضايعات سموم:
ماده42ـ معدومسازي ظروف محتوي سم و سموم باقيمانده بايد مطابق قانون مديريت پسماند و آئيننامه اجرايي آن انجام شود.
ماده43ـ اسـتفاده از ظروف خالي سـموم براي نگهداري يا حـمل مواد ديگر ممنوع است.
ماده44ـ ظروف خالي سموم را تا زمان معدوم نمودن بايد در محلي مناسب و غيرقابل دسترس افراد غيرمسئول قرار داد.
ماده45ـ در صورت ريختن سم بر روي زمين، ماشينها و تجهيزات و وسايل مرتبط، محل آغشته به سم بايد فوراً با روش مناسب تميز گردد.
فصل هفتم ـ دوره ابقاء سم:
ماده46ـ در صورت لزوم، ورود اشخاص به منطقه دفع آفات در دوره احتياط يا دوره ابقاء سم بايد با نظارت كارفرما و با رعايت استفاده از وسايل حفاظت فردي مناسب و ساير مقررات ايمني باشد.
ماده47ـ تهيه و نصب علائم هشداردهنده مناسب براي زمان سمپاشي و دوره ابقاء سم مطابق دستورالعملهاي مندرج در ظروف و بستههاي محتوي سموم و آئيننامه علائم ايمني در كارگاهها در اماكن مربوطه الزامي است.
تبصره 1ـ علائم فوق بايد قبل از استفاده از سموم دفع آفات نصب و پس از اتمام دوره ابقاء برداشته شود.
تبصره 2ـ تعداد علائم هشداردهنده بايد متناسب با محل، وسعت منطقه سمپاشي شده و محلهاي تردد باشد.
فصل هشتم ـ وسايل حفاظت فردي:
ماده48ـ كارفرما مكلف است براي كارگران مربوطه وسايل حفاظت فردي متناسب با نوع و حجم سم و روش و نوع كار را تأمين نمايد. وسايل مذكور از قبيل لباس كار، كلاه، سربند، دستكش، گوش بند، ماسك تنفسي، كفش، عينك حفاظتي و ساير وسايل مربوطه مطابق آئيننامه وسايل حفاظت انفرادي بايد كاملاً سالم و بيعيب و در مقابل مواد شيميايي و سموم مقاوم و غيرقابل نفوذ بوده تا از تماس آن با بدن جلوگيري نمايد.
ماده49ـ هنگام كار با سموم دفع آفات استفاده از ماسك با فيلتر متناسب با نوع سم الزامي است.
ماده50 ـ براي جلوگيري از نفوذ مواد سمي به داخل گوش قبل از استفاده از كلاه يا سربند بايد از گوشبند مناسب استفاده گردد.
ماده51 ـ در صورتي كه در زمان كار كردن با سموم، احتمال آغشته شدن دست تا بازو وجود دارد بايد از دستكشهاي ساقبلند كه در روي لباس كار قرار ميگيرند، استفاده گردد.
ماده52 ـ بمنظور جلوگيري از باقي ماندن مواد سمي در چين و لبه لباسهاي كارگراني كه با انواع سموم سروكار دارند، نبايد از لباسهاي كار جيبدار و يا لبهدار (دوبل شلوار) استفاده نمايند.
ماده53 ـ كارگر دفع آفات موظف است وسايل حفاظت فردي بويژه لباس كار را پس از خاتمه كار بطور جداگانه شستشو و نظافت نموده و هركدام را در جاي مخصوص خود قرار دهد.
فصل نهم: ساير مقررات
ماده54 ـ انتخاب سم بايد به گونهاي باشد كه داراي كمترين ميزان خطر براي انسان، جانداران و محيطزيست باشد.
ماده55 ـ قبل از انجام عمليات سمپاشي بايد نسبت به حذف موانع و يا اصلاح مسير سمپاشي و يا باز نمودن آن اقدام گردد.
ماده56 ـ در فضاي باز، در مواقعي كه باد شديد ميوزد نبايد اقدام به عمل سمپاشي نمود.
ماده57 ـ در صورت ضرورت استفاده از هواپيما جهت سمپاشي و بمنظور جلوگيري از پراكنده شدن سموم در مناطق غير از مزارع كشاورزي، سمپاشي بايستي در روزهايي كه باد نميوزد انجام گيرد.
ماده58 ـ در صورتي كه سموم مورد مصرف به مقداري باشد كه بتوان آن را در قفسه يا جعبه چوبي و يا فلزي قفلدار قرار داد كارفرما بايد قفسه يا جعبه مذكور را تهيه نموده و در جاي مناسبي قرار دهد.
تبصره ـ اگرچه قفسه يا جعبه مذكور به منزله انبار سم تلقي گرديده ولي از شمول بعضي از مواد فصل سوم (انبار سموم) مستثني ميباشد.
ماده59 ـ كار با سموم دفع آفات براي كارگران زير 18 سال تمام، مادران شيرده و يا باردار ممنوع ميباشد.
ماده60 ـ كليه واردكنندگان، توليدكنندگان، توزيعكنندگان و مصرفكنندگان سموم مكلف به رعايت مصوبات هيأتنظارت بر سموم در خصوص نحوه نصب، نگهداري و درج مشخصات لازم بر روي برچسب اطلاعات ظروف سموم ميباشند.
ماده61 ـ برچسب ظروف و بستهبنديهاي نگهداري آفتكشها بايد مطابق مقررات و ضوابط هيئت نظارت بر سموم كشور حاوي مشخصات ذيل باشد:
1ـ عبارت « قبل از استفاده برچسب را با دقت مطالعه نمائيد» در بالاي برچسب درج گردد.
2ـ نام عمومي آفتكش.
3ـ نام تجاري و فرمولاسيون آفتكش.
4ـ نام شيميايي آفتكش.
5 ـ نوع آفتكش و نحوه جذب.
6ـ گروه، نحوه عمل و خانواده آفتكش.
7ـ ميزان ماده مؤثر: براساس وزن به وزن و يا وزن به حجم.
8 ـ درجه خطر ماده مؤثر.
9ـ عبارت « دور از دسترس و ديد كودكان در محل قفلدار نگهداري شود» بزرگ و درشت در بالاي برچسب درج گردد.
10ـ موارد مصرف.
11ـ مديريت كاربرد آفتكشها.
12ـ طريق مصرف آفتكش.
13ـ حداقل زماني فاصله برداشت (دوره كارنس).
14ـ احتياطات لازم.
15ـ سميت براي محيط زيست.
16ـ درج علائم خطر Pictogram در برچسب.
17ـ علائم مسموميت.
18ـ كمكهاي اوليه.
19ـ پادزهر.
20ـ شرايط نگهداري آفتكش بايستي در برچسب توضيح داده شود.
21ـ ذكر جمله زير بر روي برچسب ضروري است « با نظر متخصص گياهپزشك ميبايست مصرف شود».
22ـ قيد عبارت « ثبت نام و نشاني خريدار و ميزان آفتكش فروخته شده با ذكر تاريخ در دفاتر مربوطه توسط فروشنده ضروري است» روي تمامي بستههاي آفتكشها و يا برچسب آفتكشها لازم است.
23ـ نام و نشاني و شماره تلفن و آدرس پست الكترونيكي شركت واردكننده و نام كارخانه سازنده (واردكننده)، نام و نشاني و شماره توليدكننده و آدرس پست الكترونيكي (توليدكننده يا فرمولاتور)
24ـ تاريخ توليد و انقضاء
25ـ شماره بچ و پارت توليدي
26ـ وزن يا حجم خالص محتوي بسته
27ـ تصويب هيئت نظارت بر سموم
28ـ شماره تائيده سازمان حفظ نباتات
29ـ براي دريافت اطلاعات بيشتر به بروشور مراجعه گردد.
ماده62 ـ مسئوليت رعايت مقررات اين آئيننامه برعهده كارفرماي كارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه به دليل عدم توجه كارفرما به الزامات قانوني، مكلف به جبران خسارت وارده به زيانديدگان ميباشد.
به همكاران خود بياموزيد كه ايمنی شعور است نه شعار