حادثه اخیر ترکیدگی و انفجار لوله گاز در غرب تهران در حین یک پروژه عمرانی می‌توانست تبعات بسیار سنگین‌تری برای مردم و مدیریت شهری در پی داشته باشد. از این رو ضروری است تا با نگاه علمی و جامع نسبت به بررسی وضعیت موضوع ایمنی در پروژه های شهری در کشور به ویژه تهران پرداخته شود.
چندی پیش در اولین همایش بین المللی اقتصاد شهری» مقاله ای با عنوان «مدیریت ایمنی پروژه‌های عمرانی شهری ایران، آسیب شناسی و ارائه راهکار با توجه به استانداردهای بین المللی» ارائه شد که نویسندگان آن مهدی اثنی‌عشری‌زاده و مایک گرالا از مرکز تحقیقات استراتژیک و مدیریت ساخت، دانشگاه صنعتی دورتموند آلمان بودند. نتایج این تحقیق که ۲۰ پروژه عمرانی فعال در شهر تهران را ارزیابی کرده است نشان می دهد ۲۰ درصد پروژه‌ها از نظر ایمنی وضعیت ضعیف و بسیار ضعیف دارند. ضمن آنکه ۸۰ درصد پروژه ها از منظر ایمنی در وضعیت متوسط ، خوب، بسیار خوب و عالی قرار داشته اند.
۲.۲ میلیون نفر جان خود را در حوادث کار از دست می دهند
بر اساس آمار ارائه شده در سازمان بین المللی کار (ILO) در ژوئن سال ۲۰۱۳ میلادی، سالانه ۲۶۴ میلیون حادثه ناشی از کار اتفاق می افتد، ۲.۲ میلیون نفر جان خود را بر اثر حوادث ناشی از کار از دست می دهند. ۱۶۰ میلیون نفر به بیماری های ناشی از کار مبتلا و ۷ میلیون نفر دچار از کارافتادگی شده و ۱۰۰ هزار نفر کارگر در جریان تماس با آزبست دچار بیماری های صعب العلاج می شوند. به ازای فوت هر کارگر بر اثر حوادث ناشی از کار هشت هزار و ۵۰۰ روز کاری از بین می رود. نرخ تلفات ناشی از حوادث، ۱۴ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر حادثه دیده است. با توجه به نرخ بالای حوادث در سطح دنیا، تنها ۱۵-۵ درصد نیروی کار، به سرویسهای بهداشت حرفه ای (در محل کار) دسترسی دارند.
در منطقه خاورمیانه سالیانه ۱۹۰۰۰ حادثه شغلی اتفاق می افتد و این منطقه بیش از ۱۴ میلیون حادثه شغلی منجر به حداقل ۳ روز غیبت از کار دارد. نرخ مرگ و میر به ازای هر ۵۰۰۰ کارگر، ۱ مورد و نرخ حادثه به ازای هر کارگر ۷۵۰ است. تعداد حوادث شغلی گزارش شده به ILO فقط ۹ دهم درصد تعداد حوادث پیش بینی شده است.تخمین های جدید نشان می دهند که حوادث شغلی بیشتر از مقادیر قبل هستند. به هر حال، آمار حوادث مرگبار (۳۵۰ هزار ) تا حدود قابل قبولی پایدار بوده و فقط رشد آهسته ای دارد. این رقم در کشورهای در حال توسعه رو به افزایش و در کشورهای صنعتی رو به کاهش است.
تعداد متوسط حوادث شغلی، سالانه در حدود ۲۶۴ میلیون حادثه تخمین زده می شود، بنابراین روزانه بیش از ۷۰۰ هزار کارگر از حادثه ای رنج می برند که حداقل باعث ۳ روز غیبت از کار می شود. نسبت حوادث گزارش شده به ILO فقط ۳.۹ درصد عدد تخمین زده شده برای حوادث شغلی است.براساس آمار ILO جمعیت فعال اقتصادی ایران ۱۹ میلیون نفر، تعداد حوادث شغلی ۳هزار و ۱۹۸ مورد، نرخ مرگ و میر ۱۶.۸ و نرخ حوادث ناشی از کار ۱۲.۸ است.
طبق آخرین آمار دو میلیون و ۶۱۴ هزار کارگاه در ایران وجود دارد که بیش از هفت میلیون و ۴۷۴ هزار کارگر در این کارگاه ها فعالیت می کنند و از این تعداد کارگاه ۹۴ درصد آن ها کارگاه های زیر ۱۰ نفر هستند که دو میلیون و ۴۷۶ هزار کارگاه است که مشمول آیین نامه کارگری نیستند. ۵۱ درصد از کل جمعیت کارگری کشور در کارگاه های زیر ۱۰ نفر مشغول به کار هستند، ۴۹ درصد جمعیت کارگری یعنی چهار میلیون و ۲۰۰ هزار نفر نیز در بیش از ۱۳۸ هزار کارگاه های متوسط و بزرگ بالای ۱۰ نفر مشغول هستند که تنها شامل شش درصد از کل کارگاه ها هستند.با توجه به آنکه بیش از ۳۰ درصد از حوادث کشور در صنعت ساختمان به وقوع می پیوندد و مطالعات آماری بر روی گزارش ۳ هزار حادثه ساختمانی بین سالهای ۸۷ تا ۹۲ در کشور، نشان می دهد که حدود ۱۶ درصد حوادث ساختمانی منجر به فوت و قریب به ۷۰ درصد منجر به آسیب دیدگی و شکستگی می شود. نیاز به اقدامات مراقبتی و پیشگیرانه در این صنعت بیش از پیش احساس می شود.
به همكاران خود بياموزيد كه ايمنی شعور است نه شعار